Kadastrale erfgrens: 5 zaken die van belang zijn

Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) heeft op 25 april 2025 (ECLI:NL:RVS:2025:1847) uitspraak gedaan in een bestuursrechtelijk geschil tussen een perceeleigenaar (appellant) en de bewaarder van het Kadaster. De zaak draaide om een meningsverschil over de ligging van een erfgrens tussen appellant en zijn buren, waarbij in het bijzonder de rechtmatigheid van een grensreconstructie ter discussie stond. De ABRvS, ook wel ‘de Afdeling’ genoemd, maakte in haar oordeel een aantal belangrijke overwegingen. Jurist Mae Rutges is gespecialiseerd in vastgoedrecht en bespreekt de vijf belangrijkste gezichtspunten die de Afdeling geeft.

Klachten over grensreconstructie door het Kadaster

Vanwege het grensgeschil verzocht de gemeente het Kadaster in 2020 om een grensreconstructie uit te voeren. Deze reconstructie vond plaats op 10 augustus 2020. Appellant was het niet eens met het resultaat en diende en klacht in. Naar aanleiding daarvan heeft op 8 januari 2021 een andere landmeetkundig specialist een tweede reconstructie uitgevoerd. Deze tweede reconstructie leidde tot een relaas van bevindingen, waarin werd vastgesteld dat de eerdere reconstructie niet goed was uitgevoerd.

Ook de tweede landmeting zou onjuist zijn

Appellant stelde vervolgens dat de tweede reconstructie ook onjuist was en diende en verzoek in bij de bewaarder van het Kadaster tot herstel van een vermeende kennelijke misslag in de basisregistratie kadaster. Volgens appellant week de gereconstrueerde grens af van de juiste, oorspronkelijke situatie. De bewaarder wees dit verzoek af en verklaarde ook het daartegen gemaakte bezwaar ongegrond. Het Kadaster registreert namelijk enkel kadastrale grenzen, stelt de bewaarder. De rechtbank Noord-Nederland bevestigde dit oordeel. Appellant stelde daarop hoger beroep in bij de Afdeling.

1. Kadaster registreert kadastrale grens, niet de juridische grens

Allereerst registreert het Kadaster enkel kadastrale grenzen en dus geen juridische eigendomsgrenzen of gebruiksgrenzen. In dit concrete geval ging het geschil tussen appellant en de buren over de juridische grens. Daarvoor is een civiele rechter bevoegd. Dat heeft het Hof Arnhem-Leeuwarden eerder ook al eens bevestigd (ECLI:NL:GHARL:2024:4222). Daarom werd de beoordeling van de kadastraal grens en de grensconstructie overgelaten aan de bestuursrechter van de ABRvS (r.o. 7) en niet aan de civiele rechter.

“De Afdeling stelt voorop dat et in dit hoger  beroep gaat om een bestuursrechtelijk geschil. Het gaat hier om kadastrale erfgrenzen en niet om gebruiks- of eigendomsgrenzen.”

2. Kadastrale grens en juridische grens hoeven niet gelijk te lopen

Ten tweede kunnen de juridische grens en kadastrale grens uit elkaar lopen, hoewel ze wel vaak wel overeenkomen. Door bijvoorbeeld verjaring kan een juridische eigendomsgrens anders komen te liggen, zonder dat dit in de kadastrale registratie is aangepast. Zo’n wijziging is niet verplicht om in het Kadaster op te nemen, noch leidt het tot een automatische aanpassing van de kadastrale grens (r.o. 4).

3. Kadastrale kaart slechts indicatief voor ligging percelen

Verder dient de kadastrale kaart dient enkel ter weergave van de ligging van percelen in onderlinge verhouding. Aan deze kaarten kunnen geen maten of exacte grensverlopen worden ontleend.

“Kadastrale grenzen worden weergegeven op een kadastrale kaart. Aan deze gegevens kunnen geen maten worden ontleend.”

De bron van de kadastrale grens ligt in het minuutplan: het oorspronkelijk veldwerk uit de 19^e eeuw. (r.o. 9)

“De grensconstructie heeft plaatsgevonden op basis van de minuutgrenzen, die zijn neergelegd in een minuutplan. De minuutgrenzen zijn de grenzen die in de negentiende eeuw zijn vastgelegd als de bestaande kadastrale grenzen. Deze kadastrale grenzen ijn opgenomen in de basisregistratie kadaster.”

4. Erfgrensreconstructie leidt niet tot nieuwe (juridische) erfgrens

Vervolgens is geoordeeld dat er bij reconstructie geen nieuwe grens of brondocument ontstaat. Grensreconstructies dienen slechts om een bepaalde kadastrale grens zichtbaar te maken in het terrein, op basis van het ontstaansveldwerk. Het relaas van bevindingen van een reconstructie in een intern verslag van waarnemingen is dan ook geen formele bron voor wijziging van de registratie. Het is geen besluit met rechtsgevolg, waardoor er geen bezwaar of beroep tegen kan worden ingesteld (r.o. 11).

5. Bezwaar tegen erfgrensreconstructie heeft alleen zin als die afwijkt van brondocument

Ten slotte wordt er geconcludeerd dat een verzoek om herstel van een misslag in de basisregistratie kadaster alleen kan worden gehonoreerd als er sprake is van een verschil tussen het brondocument en de registratie (r.o. 12.1).

Advocaat vastgoedrecht bij geschillen over erfgrens

De uitspraak van de Afdeling onderstreept dus dat het Kadaster primair administratief van aard is en zich beperkt tot het weergeven van kadastrale grenzen. Een reconstructie vormt geen nieuw brondocument en leidt evenmin tot een wijziging van de registratie. Voor eigenaren die twijfelen aan de juistheid van hun erfgrens is het daarom van belang om tijdig (civielrechtelijk) juridisch advies in te winnen en – waar nodig – hun geschil voor te leggen aan de rechter. Wil je weten dat de vastgoedadvocaat van Lexys voor jou kan betekenen? Neem dan contact met ons op.